Старонка для падлеткаў i моладзiО работе милиции

Что советуют медикиНовости спорта

Усхваляваў артыкул на тапанімічную тэматыку «Па слядах валочнай памеры» Анатоля Бруцкага, змешчаны ў «Народным слове» за 11 лістапада. У ім трапна трактуюцца паходжанні назваў вёсак Віцебшчыны. Два прыклады тычацца непасрэдна Лепельскага раёна. Хачу паразважаць пра неабгрунтаваныя, бязглуздыя перайменаванні вёсак са спрадвечнымі прыгожымі назвамі.
На Лепельшчыне ў розныя перыяды будаўніцтва камунізму Аўгустова ператварылася ў Звязду, Урада – у Заазерную, Іван-Бор – у Чырвоны Кастрычнік, Рэутполле – у Калінаўку, Карсашчына – у Шчаслівае Жыццё, Забыліна – спачатку у Ізабеліна, потым у Свабоднае Жыццё, Пляшкі – у Чырвонае Сяло, другія Пляшкі – у Росквіт... Кожнае перайменаванне мае сваю гісторыю.
Анатоль Бруцкі ўзгадвае лепельскую вёску Юркоўшчына, назву якой удалося адваяваць мясцовым жыхарам. Распавяду аб тым больш падрабязна. Пры возеры Лепельскае з ХІХ стагоддзя вядома вёска Юркава Сцяна. Невядома, калі і якім чынам яна ператварылася ў Юркоўшчыну. Таксама нядрэнна. Але надарылася мясцоваму жыхару ваяваць у Чапаеўскай дывізіі. У час калектывізацыі ён стаў сельсаветчыкам. Казалі, што нап’ецца, схопіць шашку, махае ёю на вуліцы і крычыць, што ўсіх засячэ, а Юркоўшчыну зробіць Чапаевам. Сваю пагрозу чапаевец выканаў напалову – вяскоўцаў не засек, а ў 1939 годзе дамогся перайменавання Юркоўшчыны ў Чапаева. Некалькі гадоў мясцовы жыхар Арцём Палонскі ў розных інстанцыях адстойваў ранейшую назву роднай вёскі. Намаганні не былі дарэмнымі. Напрыканцы 80-х гадоў Чапаева зноў стала Юркоўшчынай.
Анатоль Бруцкі распавядае пра паходжанне назвы Засценак, якую носяць шмат вёсак. Быў Засценак і на Лепельшчыне. Большасць яго жыхароў мелі прозвішча Плігаўка. Прызначылі аднаго з іх старшынёй сельсавета. За застоллямі той часта абяцаў увекавечыць сваё прозвішча, перайменаваўшы родную вёску ў Плігаўкі. Слова стрымаў. Засценка не стала. Замест яго ва ўсіх дакументах з’явіліся Плігаўкі. Пад канец 1950-х гадоў п’яны пляменнік старшыні сельсавета застрэліў дзядзьку. Яго даўно няма, а Плігаўкі яшчэ доўга будуць жыць.
Пра Свяду аповед асобны. Тлумачальны слоўнік беларускай мовы сцвярджае, што Слабада – гэта «1. Пасёлак або гарадскі квартал у Расіі, на Беларусі і Украіне ў ХІ – ХVІІІ стст., жыхары якога не былі прыгоннымі або часова вызваляліся ад падаткаў і іншых павіннасцей. 2. Адасобленая частка вялікага сяла. Вёска ў дзве Слабады. 3. Пасёлак каля горада; прыгарад». Таму даўней і назвалі невялікую адасобленую частку вялікай Свяды Слабадой. Падзялялі іх нейкія паўкіламетра поля.
Аб значнасці Свяды сведчаць такія факты. Сярэдняя школа і лясніцтва, якія знаходзіліся ў Слабадзе, яшчэ ў 70-я гады мінулага стагоддзя называліся Свядскімі. Якраз у той час поле паміж Слабадой і Свядай пачало забудоўвацца: новая школа, сельсавет, кантора калгаса «Пражэктар», жылыя двухпавярхоўкі. Вёскі зліліся ў адну, і ў пачатку 1980-х абедзвюм надалі агульную назву Слабада. Школа і лясніцтва таксама сталі Слабадскімі.
У кожным раёне па некалькі Слабод. На Лепельшчыне іх дзве – у Слабадскім і Горскім сельсаветах. Часта паштовая карэспандэнцыя блытаецца, прыходзіць не ў тую Слабаду. Незадаволеныя паштавікі тады выпраўляюць пралік самаспечаных «тапанімістаў».
Па прыкладу ўзгаданага вышэй Арцёма Палонскага за вяртанне Бацькаўшчыне ранейшай назвы змагаецца лепяльчанін Мікалай Пшонка, карані роду якога знаходзяцца ў Свядзе. Арцёму гэта ўдалося. Мікалаю наўрад ці.
Пра паходжанне назвы. У Свяду трансфармавалася слова «свята». Сведчаннем служыць суседняя вёска Свядзіца, паколькі ў Полацкім раёне захавалася спрадвечная назва – Свяціца.

Интересное видео

Новости Витебщины

Тематические страницы

Читателям

Чтобы улучшить связь с читателями, «Народнае слова» открывает виртуальную «жалобную книгу». На нашем сайте вы можете оставить свое замечание по любому поводу.

Календарь материалов

Архив новостей

Архив новостей по месяцам

Опрос сайта

Новости Беларуси

10.12.2009

Новость посмотрели: 3460

Рейтинг материала:

Данная новость взята из рубрики:

Похожие новости по теме :